Κινητό τηλέφωνο και οδήγηση ίσον ατύχημα, αν όχι δυστύχημα!

Μια από τις κυριότερες αιτίες τροχαίων ατυχημάτων τα τελευταία χρόνια είναι η χρήση του κινητού. Ενός εργαλείου που μπήκε στη ζωή μας για να την κάνει πιο εύκολη, αλλά με την αλόγιστη χρήση του πίσω από το τιμόνι κατέληξε να την θέτει σε κίνδυνο.
cellphone

Η χρήση κινητού κατά τη διάρκεια της οδήγησης εξελίσσεται σε μεγαλύτερη μάστιγα και από την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ. Τα αποτελέσματα των ερευνών που διενεργούνται σε παγκόσμιο επίπεδο προκαλούν έντονες ανησυχίες. Πόσω μάλλον όταν στην πλειονότητα τους καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ο πραγματικός αριθμός των θανάτων που προκαλούνται στους δρόμους από την χρήση κινητών τηλεφώνων είναι δύσκολο να καταμετρηθεί.

Η οδήγηση είναι μια σύνθετη δραστηριότητα. Για κάθε χιλιόμετρο που διανύει ο οδηγός πρέπει να παίρνει δεκάδες αποφάσεις, ενώ σε περίπτωση που βρεθεί αντιμέτωπος με μια σύγκρουση διαθέτει λιγότερο από μισό δευτερόλεπτο για να αντιδράσει και να προσπαθήσει να την αποφύγει. Με βάση αυτά τα δεδομένα, οποιαδήποτε καθυστέρηση στην επεξεργασία των οπτικών πληροφοριών που συλλέγονται από τον εγκέφαλο, μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες.

Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι η πρώτη συμβουλή που ακούει κάποιος όταν ξεκινά να μαθαίνει να οδηγεί είναι να μην αφήνει ποτέ το βλέμμα του από το δρόμο και τα χέρια του από το τιμόνι. Και όσοι οδηγούν γνωρίζουν, εκ πείρας, ότι αρκεί μια στιγμή αφηρημάδας για να αποβεί μοιραία. Ωστόσο, όταν το ζήτημα αφορά την παράλληλη χρήση του κινητού τηλεφώνου, οι περισσότεροι οδηγοί ξεχνούν αυτόν τον κανόνα της ασφαλούς οδήγησης και σπεύδουν να απαντήσουν στην κλήση ή στο μήνυμα που έλαβαν στο κινητό τηλέφωνό τους ενώ οδηγούν.

Σύμφωνα με τις νεότερες έρευνες, η συνήθης αυτή κίνηση αυξάνει από δύο έως και έξι φορές τις πιθανότητες εμπλοκής σε κάποιο τροχαίο ατύχημα, θέτοντας σε κίνδυνο όχι μόνο εκείνον που σπεύδει να ασχοληθεί με το κινητό του ενώ οδηγεί, αλλά και τα άλλα οχήματα που κινούνται γύρω του, καθώς και τους πλέον ευπαθείς χρήστες του δρόμου, όπως οι πεζοί και οι ποδηλάτες. 

Oι επιπτώσεις της χρήσης κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση
Τα κινητά έγιναν «έξυπνα», αλλά φαίνεται ότι οι άνθρωποι παραμένουν… κουτοί! Παρόλο που τα περισσότερα σύγχρονα αυτοκίνητα διαθέτουν προηγμένα συστήματα infotainment που επιτρέπουν την πλήρη συνδεσιμότητα του smartphone με το αυτοκίνητο, οι οδηγοί που απασχολούν τουλάχιστον το ένα χέρι τους στην «έξυπνη» συσκευή τους, είτε συνομιλώντας είτε γράφοντας σε αυτό, πολλαπλασιάζονται συνεχώς. Αγνοώντας ότι η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά τη διάρκεια της οδήγησης δημιουργεί προϋποθέσεις για να προκληθεί κάποιο τροχαίο ατύχημα, καθώς η προσοχή του οδηγού αποσπάται και στα τρία επίπεδά της.

Απασχόληση των χεριών: Τη στιγμή που ο οδηγός απομακρύνει το ένα του χέρι από το τιμόνι προκειμένου να πιάσει το κινητό, να σχηματίσει τον αριθμό στην οθόνη του κινητού ή να συντάξει κάποιο μήνυμα δυσκολεύεται στη διατήρηση ελέγχου του οχήματος του. Επιπλέον, με το ένα χέρι απασχολημένο στο τιμόνι και το άλλο στο τηλέφωνο, ο οδηγός αποφεύγει να χρησιμοποιήσει βασικά χειριστήρια του οχήματος όπως η ένδειξη αλλαγής κατεύθυνσης (σ.σ.: το γνωστό μας φλας), προκαλώντας έτσι πολλές φορές σύγχυση στους υπόλοιπους χρήστες του δρόμου.

Οπτική απόσπαση: Αν σκεφτείτε πως κινούμενοι με 50 km/h, το όχημά μας διανύει μια απόσταση περίπου 14 μέτρων το δευτερόλεπτο, εύκολα γίνεται αντιληπτό τι μπορεί να συμβεί σε περίπτωση που αποσπαστεί η προσοχή του οδηγού από το δρόμο για 2, 3 ή περισσότερα δευτερόλεπτα ακόμα και αν αυτός κινείται με τόσο μικρή ταχύτητα. Για να σχηματίσετε καλύτερα την εικόνα στο μυαλό σας, απλώς σας αναφέρουμε ότι αν οδηγός έχει πλήρως την προσοχή του στο δρόμο και καταφέρει να αντιδράσει ακαριαία, θα καταφέρει να ακινητοποιήσει το αυτοκίνητό του από τα 50 km/h σε περίπου δέκα μέτρα. Ακόμα κιι αυτό όμως σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να μην είναι αρκετό για να αποφύγει τη σύγκρουση. Φανταστείτε λοιπόν τα αποτελέσματα αν αργήσει μερικά δευτερόλεπτα παραπάνω να αντιδράσει ή πόσο μοιραία θα εξελιχθούν τα πράγματα αν κινείται με περισσότερα χιλιόμετρα.

Νοητική απόσπαση: Είναι επιστημονικά αποδεδειγμένα πως ο εγκέφαλός μας δυσκολεύεται να ανταποκριθεί σε δύο ταυτόχρονες εργασίες με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Ο εγκέφαλος λοιπόν δεν συγκεντρώνεται απόλυτα στην πολύπλοκη και δύσκολη λειτουργία που είναι η οδήγηση, διότι διαθέτει δυνάμεις για την τηλεφωνική συζήτηση, τη συγγραφή του SMS ή στην αναζήτηση του κινητού που είναι στην τσάντα και χτυπάει.

cellphone

Ολοένα και περισσότερες έρευνες συγκλίνουν πλέον στη διαπίστωση ότι η χρήση του τηλεφώνου κατά την οδήγηση είναι εξίσου επικίνδυνη με την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ. Κάποιοι ειδικοί μάλιστα υποστηρίζουν -χωρίς να το επικροτούν βέβαια- ότι είναι προτιμότερο να πιείς ένα ποτήρι μπύρα και να οδηγήσεις, παρά να καθίσεις πίσω από το τιμόνι και να αρχίσεις να στέλνεις email, μηνύματα και να ελέγχεις το λογαριασμό σου στα social media. Σύμφωνα με μελέτη του Βελγικού Ινστιτούτου Οδικής Ασφάλειας μάλιστα, η συμπεριφορά κατά την οδήγηση όποιου μιλάει στο κινητό, ισοδυναμεί με εκείνη ατόμου που έχει καταναλώσει τέσσερις μπύρες. Αν μάλιστα στέλνει μήνυμα με το κινητό του ενώ οδηγεί, έχει 23 φορές περισσότερες πιθανότητες να εμπλακεί σε ατύχημα!

Η συγκεκριμένη έρευνα είναι μια από τις πολλές που ανέδειξε το μέγεθος αλλά και το επίκεντρο του προβλήματος, που δεν είναι άλλο από τη λάθος οδηγική συμπεριφορά. Σύμφωνα με αυτή, το 85% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι η χρήση του κινητού κατά τη διάρκεια της οδήγησης είναι μη αποδεκτή, όμως 26% αυτών εξακολουθεί να το χρησιμοποιεί. Στη χώρα μας, τα ευρήματα είναι ακόμη πιο ανησυχητικά. Ενώ όλοι οι ερωτηθέντες παραδέχονται ότι η χρήση του κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση είναι επικίνδυνη, οι έρευνες δείχνουν ότι το 54% των ερωτηθέντων συνεχίζει να το χρησιμοποιεί. Και δυστυχώς, τα πρωτεία στη χρήση του κινητό κατά την οδήγηση κατέχουν οι νέοι ηλικίας έως 24 ετών, οι οποίοι εγκαινίασαν και μια τελευταία μόδα: Τις selfie φωτογραφίες πίσω από το τιμόνι. Συνήθεια άκρως επικίνδυνη, καθώς η διαδικασία λήψης μιας τέτοιας φωτογραφίας (ποζάρισμα, πάτημα χειριστηρίων, ελέγχου της φωτογραφίας στην οθόνη του κινητού) μπορεί να διαρκέσει ακόμα και πάνω από δέκα δευτερόλεπτα. Κατά τα οποία ο οδηγός με το αυτοκίνητό του διασχίζει, όπως προαναφέραμε, μια μεγάλη απόσταση έχοντας πάρει το βλέμμα του από το δρόμο. 

Τι προβλέπει ο ΚΟΚ και τι λένε οι στατιστικές στη χώρα μας
Η χρήση κινητού τηλεφώνου εν ώρα οδήγησης, σύμφωνα με τη σχετική εθνική νομοθεσία (Άρθρο 13 ΚΟΚ), επιτρέπεται μόνο όταν αυτό είναι τοποθετημένο σε ειδική θέση για ανοιχτή ακρόαση ή όταν χρησιμοποιείται το κινητό τηλέφωνο με ασύρματο Bluetooth. Υπενθυμίζουμε ότι η χρήση ενσύρματων ακουστικών (hands free) απαγορεύεται. Και αντίθετα με το τι πιστεύουν πολύ, οι συνέπειες για τον οδηγό δεν είναι μόνο οικονομικές. Η αντικανονική χρήση κινητού τηλεφώνου, εφόσον αυτή διαπιστωθεί, επιφέρει στον παραβάτη πρόστιμο €100 και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 30 ημέρες.

Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, το 2016 βεβαιώθηκαν 25.381 παραβάσεις χρήσης κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, σημαντική αύξηση σε σχέση με το 2015 όταν είχαν βεβαιωθεί 19.730 τέτοιες παραβάσεις. Επιπλέον, σύμφωνα με τις ίδιες στατιστικές της Αστυνομίας για το 2016, το 12% των θανατηφόρων τροχαίων στην Ελλάδα οφειλόταν στην απόσπαση της προσοχής του οδηγού.

Ωστόσο, θα πρέπει να βάλουμε καλά στο μυαλό μας ότι ακόμη και η χρήση συστήματος ανοικτής ακρόασης ή Bluetooth που επιτρέπει ο νόμος επηρεάζει την οδήγηση. Από έρευνα του Βελγικού Ινστιτούτου Οδικής Ασφάλειας προκύπτει ότι οι οδηγοί που χρησιμοποιούσαν τέτοιο σύστημα πρόσεχαν πολύ λιγότερο τις πινακίδες (-44%), τα άλλα οχήματα ή τους καθρέπτες του αυτοκινήτου τους (-28%). Ο βασικός λόγος που ο νόμος επιτρέπει τις συσκευές Bluetooth είναι διότι δεν είναι εύκολο να διαπιστωθεί η παράβαση. Ακόμα και αν ο αστυνομικός εντοπίσει το ακουστικό Bluetooth δεν μπορεί να ξέρει αν αυτός που το φοράει μιλά στο τηλέφωνο ή απλώς τραγουδάει! 

cellphone

Αυστηρότερα μέτρα και ο ρόλος των εταιριών
Ποια είναι λοιπόν η λύση για να μειωθούν τα ατυχήματα; Από τη μια είναι η αυστηροποίηση των ποινών και η εισαγωγή νέων μέτρων από τα ίδια τα κράτη. Στην Αγγλία, π.χ., ύστερα από ένα τραγικό δυστύχημα με θύματα τρία παιδιά και τη μητέρα τους που συντάραξε την κοινή γνώμη, συζητείται να περάσει νόμος όπου όποιος συλλαμβάνεται να μιλάει στο κινητό ή να κάνει οποιαδήποτε χρήση ενώ βρίσκεται πίσω από τιμόνι να του αφαιρείται άμεσα η άδεια οδήγησης και μάλιστα δια παντός! Παράλληλα σκέφτονται πως ο μόνος τρόπος για να μειωθούν τα τροχαία που προκαλούνται εξαιτίας της χρήσης κινητών τηλεφώνων εν ώρα οδήγησης είναι η αδρανοποίηση τους, με την Υπηρεσία Μεταφορών να εξετάζει το ενδεχόμενο υιοθέτησης τεχνολογικών μέσων που θα μπλοκάρουν το σήμα. Σε αυτό βέβαια θα χρειαστεί η συνδρομή τόσο των κατασκευαστών κινητών τηλεφώνων όσο και τις αυτοκινητοβιομηχανίας.

Από τους πρώτους έχει ζητηθεί να δημιουργήσουν ένα drive safe mode παρόμοιο με την επιλογή flight mode για τα αεροπλάνα, που θα μπλοκάρει κλήσεις, μηνύματα, emails και την πρόσβαση στα social media, για να μην αποσπάται η προσοχή των οδηγών. Οι μεγαλύτερες πιέσεις προέρχονται από τον Οργανισμό Εθνικής Ασφάλειας Κυκλοφορίας Αυτοκινητοδρόμων του υπουργείου Μεταφορών των ΗΠΑ (NHTSA) που βρίσκεται σε ανοικτή επικοινωνία με εταιρείες, όπως η Apple και η Samsung. Η πρώτη για παράδειγμα είδε το μέγεθος του προβλήματος και στο νέο λογισμικό της, το iOS 11, διαθέτει και την επιλογή «Do Not Disturb While Driving», δηλαδή μην ενοχλείτε κατά την οδήγηση. Εφόσον την ενεργοποιηθεί αυτή, δεν χτυπάει καμία ειδοποίηση ή μήνυμα στο κινητό, ενώ οι επαφές του χρήστη ενημερώνονται ότι είναι εν κινήσει και δεν μπορεί να επικοινωνήσει. Η Samsung από την πλευρά της συστήνει στους οδηγούς την εφαρμογή «In Traffic Reply». Η εφαρμογή που είναι συμβατή με όλα τα smartphone της εταιρείας, ανιχνεύει μέσω γεωεντοπισμού την ταχύτητα του οχήματος, ανεξάρτητα αν είναι ποδήλατο, μοτοσυκλέτα ή αυτοκίνητο και μόλις η ταχύτητα ξεπεράσει τα 10 km/h απαντά αυτόματα στις εισερχόμενες κλήσεις, αλλά και στα μηνύματα που δέχεται ο οδηγός.

Από κοντά βρίσκονται και οι αυτοκινητοβιομηχανίες, οι οποίες τοποθετούν στα νέα μοντέλα τους ολοένα και πιο σύγχρονα συστήματα infotainment, προσφέροντας πλήρη συνδεσιμότητα των smartphone με το αυτοκίνητο. Σε αυτό βέβαια συνέβαλλαν και οι τεχνολογικοί κολοσσοί Google και Apple που δημιούργησαν, σε συνεργασία με τις αυτοκινητοβιομηχανίες, τα Android Auto και CarPlay.

Αλλά δεν σταματούν εκεί. H Nissan για παράδειγμα εξελίσσει το Signal Shield, μια «ασπίδα» που προστατεύει τη συσκευή και κατ’ επέκταση τον οδηγό από εισερχόμενες κλήσεις, μηνύματα, ειδοποιήσεις και άλλους περισπασμούς. Μια σύγχρονη εκδοχή του κλωβού Faraday, μιας εφεύρεσης που μετρά σχεδόν 180 χρόνια. Ο κλωβός θα ενσωματώνεται στο υποβραχιόνιο ανάμεσα στις θέσεις οδηγού και συνοδηγού και θα διακόπτει τη σύνδεση της συσκευής σε οποιαδήποτε μορφή δικτύωσης. Όταν ο οδηγός ανοίξει το ντουλαπάκι, οι συνδέσεις θα αποκαθίστανται αυτόματα.