Γιώργος Ουρσουζίδης: Τα τροχαία ατυχήματα κοστίζουν 5 δισ. το χρόνο

Η παραγωγή κουλτούρας σε ό,τι αφορά στην οδική ασφάλεια είναι ο μόνος τρόπος μείωσης των τροχαίων ατυχημάτων σε βάθος χρόνου και με μόνιμα αποτελέσματα.
ouzou

Ας ξεκινήσουμε από τους αριθμούς. Άλλωστε αυτοί είναι οι μόνοι που δεν αμφισβητούνται και στην προκειμένη περίπτωση είναι και αμείλικτοι: Στη χώρα μας συνέβησαν το 2016, 11.439 τροχαία ατυχήματα με παθόντα πρόσωπα, στα οποία 807 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, περίπου 850 κατέληξαν βαριά τραυματίες (για να περάσουν το υπόλοιπο της ζωής τους σε κάποιο αναπηρικό καροτσάκι ή με κάποια πολύ σοβαρή επίπτωση στην υγεία τους) και περίπου 12.945 ελαφρά τραυματίες.

Ένας άλλος εξίσου εντυπωσιακός αριθμός είναι αυτός που αφορά στο κόστος των τροχαίων ατυχημάτων: Το 2015, χρονιά που είχαμε τα λιγότερα τροχαία από το 1990 το κόστος έφτασε τα 2,5 δισ. ευρώ. Πρόκειται για κόστος που επωμίζονται, τα νοσοκομεία, τα ασφαλιστικά ταμεία, η αστυνομία, η πυροσβεστική, οι ασφαλιστικές εταιρείες, η δικαιοσύνη, η επιδείνωση του δημογραφικού κ.ά. Φυσικά, τραγικά επιβαρύνεται, ο οικογενειακός προϋπολογισμός των θυμάτων. Μεσοσταθμικά αν υπολογίσουμε και τις υπόλοιπες χρονιές το κόστος μπορεί να ανέρχεται και σε πέντε ή έξι δισ. ευρώ το χρόνο! Και φυσικά δεν μπορούμε να κοστολογήσουμε τον ανθρώπινο πόνο. 

Ποια είναι όμως τα αίτια των τροχαίων ατυχημάτων; Υπάρχει κάποια εξήγηση γιατί στην Ελλάδα έχουμε τόσο υψηλούς αριθμούς;
O μέσος Έλληνας είναι προκλητικά απαθής και αδιάφορος απέναντι στα τροχαία ατυχήματα και στις συνέπειές τους. Πολύ απλά, διότι θεωρεί ότι το πρόβλημα αφορά όλους του άλλους εκτός από τον ίδιο. Όταν διαπιστώσει ότι το πρόβλημα είναι πολύ κοντά του, συνήθως είναι πολύ αργά: Έχει ήδη γίνει κάποιο τροχαίο ατύχημα με θύμα τον ίδιο ή κάποιον οικείο του, κάποιο τροχαίο που θα μπορούσε να είχε αποτραπεί.

ouzou

Mέσα σε αυτό το κλίμα όμως και δεδομένης της νοοτροπίας που περιγράφετε, η κυβέρνηση έχει προτείνει τη μείωση των προστίμων για τροχαίες παραβάσεις. Αυτό ακούγεται αντιφατικό δεδομένου ότι ισχύει και η διάταξη που λέει πως αν πληρώσεις μέσα σε δέκα μέρες, έχεις ήδη μια έκπτωση 50%.
Καταρχήν ναι, ακούγεται αντιφατικό. Και όταν έπεσε αυτή η πρόταση στο τραπέζι υπήρχαν και πολλές αντιδράσεις από φορείς και ανθρώπους που δραστηριοποιούνται στον τομέα της οδικής ασφάλειας. Όμως υπάρχουν δυο δεδομένα. Το ένα είναι ότι στην υπάρχουσα οικονομική συγκυρία πολλοί συμπολίτες μας αδυνατούν να πληρώσουν τα πρόστιμα. Και το δεύτερο είναι πως στη βεβαίωση μιας παράβασης αναπτύσσεται χρόνια τώρα ένας «διάλογος», ένα παζάρι, ανάμεσα στον τροχονόμο και τον παραβάτη που συνήθως καταλήγει στη βεβαίωση μιας πιο μικρής παράβασης. Αυτός ο διάλογος αν συνεχιστεί θα μπορούσε σε μια ακραία του μορφή να καταλήξει ακόμη και σε χρηματισμό. Τέλος το σπουδαιότερο από όλα είναι ότι με τον τρόπο που γίνεται η βεβαίωση των παραβάσεων δεν λειτουργεί το point system και δεν υπάρχει σαφής καταγραφή παραβάσεων. 

Δεν πιστεύουμε πως τα υψηλά πρόστιμα είναι αυτά που θα λειτουργήσουμε αποτρεπτικά για μια παράβαση. Από την άλλη, ακούσαμε κριτική ότι η μείωση των προστίμων είναι κάτι που μπορεί να «εξαργυρωθεί» πολιτικά. Ούτε αυτό είναι αλήθεια. Αν ήταν να σταματήσουμε τα τροχαία βάζοντας υψηλά πρόστιμα θα βάζαμε (όχι εμείς, όλες οι χώρες) πρόστιμα 10.000 ευρώ και θα είχαμε λύσει το πρόβλημα. 

Τι προτείνετε λοιπόν;
Καταρχήν προτείνουμε να καταργηθεί το «μπόνους» του 50% αν πληρώσεις μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Σε δεύτερο χρόνο δεν είπαμε να μειώσουμε τα πρόστιμα σε όλες τις παραβάσεις. Σε αυτές που εμπεριέχουν κίνδυνο πρόκλησης σοβαρού ατυχήματος δεν θέλουμε να τα μειώσουμε. Τα πρόστιμα που προτείνονται να μειωθούν, αφορούν 101 παραβάσεις από τις συνολικά 182 του ΚΟΚ. Εξαιρούνται της μείωσης, 16 παραβάσεις, που θεωρούνται πολύ σοβαρές και αποτελούν αιτία πρόκλησης θανατηφόρων τροχαίων, δέκα υποκατηγορίες αυτών (όρια ταχύτητας, βαθμός επήρειας αλκοόλ κ.λπ.), και ακόμη 55 παραβάσεις που κυμαίνονται μεταξύ των €100, €80, €40 και €20 που επίσης δεν μειώνονται. 

Οι παραβάσεις του ΚΟΚ είναι συνυφασμένες με την καθημερινότητά μας, δεν μπορεί να εκλείψουν, συμβαίνουν και θα συμβαίνουν! Το ζητούμενο είναι να τις περιορίσουμε στον ελάχιστο βαθμό, με ένα αξιόπιστο ποινικό σύστημα που να αποτρέπει από την τέλεση αξιόποινων παραβάσεων του ΚΟΚ.

Αλλά θέλουμε να έχουμε μια σαφή καταγραφή των παραβάσεων, να σταματήσει το «παζάρι» παραβάτη-αστυνομικού και στο τέλος να έχουμε ποινές που θα είναι ανάλογες της παράβασης. 

Όπως αυτό που προτάθηκε να πληρώνεις πρόστιμα ανάλογο της φορολογικής δήλωσής σου;
Ναι γιατί όχι. Ισχύει σε χώρες της βόρειας Ευρώπης, θα μπορούσε να ισχύσει και εδώ αν φτιάξουμε το κατάλληλο σύστημα. Ας πούμε και κάτι άλλο: Το σβήσιμο των ποινών, η επιστροφή πινακίδων «κατά τας εορτάς», είναι πηγή διεφθαρμένης συναλλαγής κράτους-πολίτη. Αδικώντας τους φρόνιμους και συνετούς πολίτες, ενώ παράλληλα εκθέτει σε κίνδυνο το σύνολο των πολιτών, αφού σίγουρα αποθρασύνονται οι παραβάτες. Η χαριστική επιστροφή των πινακίδων κατά τις γιορτές στους παραβάτες, τουλάχιστον να ακολουθείται από την επανακατάθεση των πινακίδων, μέχρι συμπλήρωσης των ημερών της επιβληθείσας ποινής.

Επιπλέον, οι οδηγοί με σοβαρές παραβάσεις -που έχουν επισύρει την αφαίρεση διπλώματος- να παρακολουθούν υποχρεωτικά κάθε χρόνο μαθήματα οδικής συμπεριφοράς και να δίνουν προφορικές και γραπτές εξετάσεις μέχρι την αμετάκλητη δικαστική απόφαση, δηλαδή θα έχουν τη δυνατότητα απόκτησης διπλώματος, που θα ισχύει κάθε φορά μόνο για ένα χρόνο. Αναρωτιέται κάποιος, πώς αλλιώς θα μπορούσε να συνετιστεί ο παραβάτης οδηγός, ύστερα από δέκα χρόνια, όσο δηλαδή συνήθως διαρκεί μια δικαστική διαμάχη!

ouzou

Περί την κυκλοφοριακή αγωγή
Αν όλα τα παραπάνω είναι «τιμωρητικά» μέτρα δεν θα ήταν καλύτερο να έχουμε προληπτικές δράσεις και ενέργειες, έτσι ώστε να αποτρέπονται δυσάρεστες καταστάσεις. Με την κυκλοφοριακή αγωγή στα σχολεία τι γίνεται;

Το πρώτο πράγμα που έκανε η επιτροπή είναι να ζητήσει από τον υπουργό Παιδείας, τον Νίκο Φίλη όταν πρωτοανέλαβε, να εντάξει στα σχολεία την κοινοτική οδηγία που προβλέπει 20 ώρες το χρόνο σχετικό μάθημα στα σχολεία, αλλά και πρακτική εκπαίδευση στα πάρκα κυκλοφοριακής αγωγής που υπάρχουν αλλά είναι εγκαταλειμμένα. Επειδή ήδη το πρόγραμμα της σχολικής χρονιάς ήταν φορτωμένο μας υποσχέθηκαν ότι από του χρόνου θα μπει το μάθημα στα σχολεία. 

Να σημειώσουμε εδώ πως η καλύτερη ηλικία για τα παιδιά να διδάσκονται την κυκλοφοριακή αγωγή και να «απορροφούν» την προσφερόμενη γνώση είναι ανάμεσα στα 9-12 χρόνια. 

Και μια και μιλάμε για πρόληψη. Το σύστημα εκπαίδευσης των υποψηφίων οδηγών είναι διαβλητό;
Aπολύτως! Το έχουμε αναφέρει στους συλλόγους εκπαιδευτών και ουδείς το αρνήθηκε. Εμείς αυτό που θέλουμε να κάνουμε είναι η δημιουργία ενός μητρώου ελεγκτών από δημοσίους υπαλλήλους-εξεταστές. Αν δεν περπατήσει το επόμενο βήμα θα είναι να μπουν ιδιώτες. Το ίδιο ισχύει για τα ΚΤΕΟ. Και εκεί πρέπει να δούμε πόσο σωστά λειτουργούν και τι μπορεί να γίνει καθώς και εδώ υπάρχουν καταγγελίες. Είναι σαφές ότι ένα όχημα που δεν έχει συντηρηθεί σωστά μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τροχαίο ατύχημα.

Εν κατακλείδι πώς θα μπορούσαμε να συνοψίσουμε τις απαραίτητες δράσεις για τη μείωση των τροχαίων ατυχημάτων;
Σε μεσοπρόθεσμο/μακροπρόθεσμο επίπεδο θα μπορούσαμε να έχουμε τις εξής δράσεις:
Διά βίου ενημέρωση και εκπαίδευση των πολιτών .
Χρήση τεχνολογίας στο οδηγικό περιβάλλον, (στην αστυνόμευση και το όχημα).
Βελτίωση, συμπλήρωση και σχεδιαστικός εκσυγχρονισμός του κυκλοφοριακού περιβάλλοντος.
Αυστηροποίηση ποινών, για σοβαρές οδικές παραβάσεις .
Πάταξη διαφθοράς στο οδηγικό περιβάλλον. 
Αναθεώρηση του τρόπου απονομής της δικαιοσύνης. 
Προώθηση ήπιων μέσων κίνησης, καθώς και ΜΜΜ.
Προβολή δράσεων ιδιωτικών φορέων, για την προώθηση της ορθής οδηγικής συμπεριφοράς.
Χρήση οδηγικής εμπειρίας προηγμένων χωρών .
Διά βίου επιμόρφωση οδηγών και πεζών. 
Αναθεώρηση του ΚΟΚ.

Σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο αύξηση της αστυνόμευσης και συνεχής ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης.

Θέλω να κλείσω, λέγοντάς σας κάτι που το λέω συνέχεια: Χρειαζόμαστε παραγωγή κουλτούρας. Είδα στην Κρήτη κάτι που μου έκανε τεράστια εντύπωση. Άνθρωποι έπιναν και γλεντούσαν στα καφενεία και ύστερα έπαιρναν το αυτοκίνητο για να πάνε όχι στο σπίτι τους, αλλά στο διπλανό χωριό… 

Έτσι συνηθίζω να λέω πως αν γίνει κάτι με την οδηγική συμπεριφορά στην Κρήτη ειδικά, τότε θα έχει λυθεί σε μεγάλο ποσοστό το πρόβλημα σε όλη την Ελλάδα…