Έυα Καϊλή: Οδική ασφάλεια – Για τώρα και το Μέλλον

Η εφαρμογή του νόμου εξακολουθεί να αποτελεί ένα κρίσιμης σημασίας παράγοντα στη διαμόρφωση των συνθηκών για μια σημαντική μείωση του αριθμού των θανάτων και των τραυματισμών.
kaili

Με σοβαρές επιπτώσεις για την οδική ασφάλεια, με το πλήθος των συνανθρώπων μας που καθημερινά χάνουν τη ζωή τους λόγω τεχνικών βλαβών/αστοχιών να είναι εξόχως ανησυχητικό, (περισσότερα από 5 άτομα πεθαίνουν κάθε μέρα σε τροχαία ατυχήματα στην Ευρώπη λόγω τεχνικών αστοχιών), και το κόστος των εκατομμυρίων ευρώ που αυτό επιφέρει/συνεπάγεται για την κοινωνία, η αναποτελεσματικότητα των τεχνικών ελέγχων και η παροχή πιστοποιητικών σε ακατάλληλα προς κυκλοφορία οχήματα, θα πρέπει να ενδελεχώς να εξετασθεί και να βελτιωθεί.  

Αξίζει, φυσικά, να αναφερθούμε και στις επιβλαβείς συνέπειες στο περιβάλλον που προκαλούνται από τις εκπομπές ρύπων τόσο οχημάτων που χρίζουν άμεσης επισκευής, όσο κι εκείνων παλαιότερης τεχνολογίας που λόγω, κυρίως, του δυσμενούς οικονομικού κλίματος - των οικονομικών δυσκολιών, συνεχίζουν να κυκλοφορούν. Εύκολα διαπιστώνει κανείς την άσχημη κατάσταση του στόλου των αυτοκινήτων που κυκλοφορεί στους ελληνικούς δρόμους, γι’ αυτό δεν αρκεί και δεν επαρκεί για την ορθή αντιμετώπιση  του ζητήματος μόνο ο γραφειοκρατικός έλεγχος των απαιτούμενων εγγράφων/πιστοποιητικών για τη σωστή λειτουργία των ΚΤΕΟ και εν κατακλείδι των οχημάτων με καταλληλότητα κυκλοφορίας.

Επιπρόσθετα, ιδιαίτερη βαρύτητα απαιτείται να δοθεί τόσο στην εκπαίδευση των υποψήφιων οδηγών όσο και στον τρόπο εξέτασής τους για την απόκτηση άδειας οδήγησης. Άλλωστε, δεν είναι λίγες οι φορές που οι ειδήμονες του χώρου του αυτοκινήτου στη χώρα μας έχουν κρούσει των κώδωνα του κινδύνου αναφορικά με την έλλειψη κυκλοφοριακής αγωγής και οδηγικής παιδείας. Η δυσανάλογη δε εφαρμογή των αυστηρών  προστίμων που θεσπίζονται για τις περιπτώσεις παραβίασης του ΚΟΚ, οδηγεί τελικά στην αγνόηση και απαξίωσή τους με εξίσου σοβαρές συνέπειες στην ασφάλεια των χρηστών των οδών.

Στη βάση των προαναφερθέντων και λόγω της μείζονος κοινωνικής σημασίας της οδικής ασφάλειας για το σύνολο των χωρών της Ευρώπης, στις 20 Ιουλίου 2010 εγκρίθηκε από την ΕΕ το Πρόγραμμα για την Οδική Ασφάλεια 2011 – 2020, στο οποίο περιλαμβάνονταν μια σειρά πρωτοβουλιών, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, με στρατηγικό στόχο μεταξύ των άλλων, την βελτίωση της ασφάλειας των οχημάτων για τη μείωση των απωλειών σε ζωές από τροχαία ατυχήματα στην Ευρώπη. 

Το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την οδική ασφάλεια 2011-2020 
Οι πρωτοβουλίες που προτάθηκαν στις «ευρωπαϊκές πολιτικές κατευθύνσεις για την οδική ασφάλεια το διάστημα 2011-2020» ποικίλλουν ως προς το αντικείμενο: 
• καθορισμός υψηλότερων προτύπων για την ασφάλεια των οχημάτων,
• η βελτίωση της εκπαίδευσης των χρηστών των οδών και
• η ενισχυμένη επιβολή των κανόνων οδικής κυκλοφορίας. 
 
Επτά (7) είναι οι στρατηγικοί στόχοι:
• Βελτιωμένα μέτρα ασφάλειας φορτηγών και αυτοκινήτων
• Κατασκευή ασφαλέστερων οδών
• Ανάπτυξη ευφυέστερων οχημάτων
• Αυστηρότεροι κανόνες για την άδεια και την εκπαίδευση οδήγησης
• Καλύτερη επιβολή του νόμου
• Εστίαση στους τραυματισμούς
• Νέα επικέντρωση στους μοτοσικλετιστές.
 
Η αποτελεσματικότητα των πολιτικών για την οδική ασφάλεια εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ένταση των ελέγχων και από τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις ασφαλείας. Η εφαρμογή του νόμου εξακολουθεί να αποτελεί ένα κρίσιμης σημασίας παράγοντα στη διαμόρφωση των συνθηκών για μια σημαντική μείωση του αριθμού των θανάτων και των τραυματισμών, με τη θέσπιση μέτρων ενίσχυσης της εφαρμογής των ελέγχων, τόσο σε όλη την ΕΕ όσο και στα επιμέρους κράτη μέλη.
Ως εκ τούτων, αυστηρότεροι κανόνες τεχνικού ελέγχου των οχημάτων για να σώζονται ζωές.

kaili

Στα κύρια στοιχεία των προτάσεων περιλαμβάνονταν τα εξής:
• Τεχνικός έλεγχος υποχρεωτικός σε κλίμακα ΕΕ για δίκυκλα και μοτοποδήλατα. Οι οδηγοί δίκυκλων και μοτοποδηλάτων, ιδίως οι νέοι, είναι η ομάδα υψηλότερου κινδύνου χρηστών.
• Αύξηση της συχνότητας των περιοδικών τεχνικών ελέγχων των παλαιών οχημάτων. Στο πέμπτο και το έκτο έτος της ηλικίας τους, αυξάνεται δραματικά ο αριθμός των σοβαρών ατυχημάτων που οφείλονται σε τεχνική αστοχία.
• Αύξηση της συχνότητας των ελέγχων αυτοκινήτων και ημιφορτηγών με εξαιρετικά πολλά χιλιόμετρα. Έτσι θα ευθυγραμμισθούν οι έλεγχοί τους με άλλα οχήματα με πολλά χιλιόμετρα, όπως τα ταξί, τα ασθενοφόρα κλπ.
• Βελτίωση της ποιότητας των ελέγχων των οχημάτων με τον καθορισμό κοινών ελάχιστων προτύπων για αστοχίες, εξοπλισμό και ελεγκτές.
• Υποχρεωτικός έλεγχος των ηλεκτρονικών στοιχείων ασφαλείας.
• Καταπολέμηση της παραποίησης του μετρητή διανυθέντων χιλιομέτρων, με ηλεκτρονική ένδειξη των διανυθέντων χιλιομέτρων.  

Σε όλες τις περιπτώσεις, οι προτάσεις καθορίζουν για τους ελέγχους οχημάτων κοινά ελάχιστα πρότυπα σε κλίμακα ΕΕ, τα δε κράτη μέλη είναι ελεύθερα να καθορίσουν αυστηρότερα πρότυπα. 

Ο βασικός στόχος των προτεινόμενων μέτρων είναι να βελτιωθεί η οδική ασφάλεια και να επιτευχθεί ο πολιτικός στόχος να μειωθεί μέχρι το 2020 ο αριθμός των νεκρών από τροχαία ατυχήματα κατά 50%.

Περισσότερες από 1.200 ζωές θα μπορούσαν να σώζονται και περισσότερα από 36.000 ατυχήματα θα μπορούσαν να αποφεύγονται.

Το οικονομικό όφελος για την κοινωνία υπολογίζεται σε περισσότερα από 5.600 εκατομμύρια ευρώ.

Πιο συγκεκριμένα, τα μέτρα της δέσμης για τον τεχνικό έλεγχο έχουν τρεις άμεσους στόχους:
1.Να βελτιωθεί η προστασία των ευάλωτων χρηστών των οδών και των νέων ειδικότερα,
2.Να δημιουργηθεί ένας ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος τεχνικού ελέγχου που θα βασίζεται σε εναρμονισμένα πρότυπα για τις πτυχές ελέγχου, εξοπλισμού, επαγγελματικής επάρκειας των ελεγκτών και την αξιολόγηση των ελαττωμάτων και τη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών,
3.Να μετριασθεί ο διοικητικός φόρτος για τις επιχειρήσεις οδικών μεταφορών που συμμορφώνονται με τις τεχνικές απαιτήσεις οδικής ασφάλειας.

Σε πιο μακροπρόθεσμη προοπτική, καταρτίζεται ένα εναρμονισμένο ενδοενωσιακό σύστημα ανταλλαγής δεδομένων που θα συνδέει τις υπάρχουσες βάσεις δεδομένων και θα επιτρέπει την πρόσβαση στα δεδομένα αυτά σε κλίμακα ΕΕ για τους ελέγχους, παραδείγματος χάρη για να εξακριβώνεται ανά πάσα στιγμή και ανεξαρτήτως συνόρων η ορθότητα των ενδείξεων του μετρητή διανυθέντων χιλιομέτρων. 

Η πρόσβαση στα δεδομένα αυτά σε κλίμακα ΕΕ δύναται ενδεχομένως να εξασφαλίσει την αμοιβαία αναγνώριση των πιστοποιητικών τεχνικού ελέγχου όταν επιτευχθεί η αναγκαία εναρμόνιση των τεχνικών ελέγχων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Μην ξεχνάμε βέβαια, πως το μέλλον κρύβει πολλαπλές προκλήσεις, καθώς η συζήτηση πλέον έχει επικεντρωθεί στην έρευνα και τα αυτόνομα οχήματα που θα αλλάξουν εντελώς την ατζέντα για το θέμα. Φθηνότερα, αποτελεσματικά, ασφαλή, οικολογικά, τα νέου τύπου οχήματα θα αλλάξουν όχι μόνο την αντίληψη για οδική ασφάλεια, αλλά τις υποδομές των πόλεων του μέλλοντος.

Συνοψίζοντας, θα ήθελα να επισημάνω ότι η διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης και αποτελεσματικής στρατηγικής για την οδική ασφάλεια, απαιτεί να ληφθούν υπόψη όλες οι παράμετροι που την καθορίζουν και να υιοθετηθούν ορθές πρακτικές που έχουν ήδη εφαρμοσθεί και αποδώσει σε άλλες χώρες. Στο πλαίσιο ενός ευρωπαϊκού δικτύου οδικής ασφάλειας.